– To twoja rodzina? Cóż, żyj z nimi! Lena rzuciła, a dźwięk zatrzaśniętych drzwi odbił się echem po mieszkaniu, ogłuszając Costę bardziej niż jej słowa.
Stał na środku pokoju, jakby uderzony piorunem, i patrzył na drzwi. Głupie, pewnie, ale czekał, aż klamka znów się obróci, a Lena wróci, jak to miało miejsce po drobnych kłótniach. Ale nie. Cisza naciskała na uszy, a w powietrzu wisiało jej ostatnie, ostre jak policzek słowo: “z nimi…”. “Z nimi” dotyczy oczywiście mamy. Varvara Ivanovna, jego matka, kobieta władcza i, jak wielu uważa, o ciężkim charakterze. Chociaż Kostya zawsze wierzył, że mama po prostu chce tego, co najlepsze. I dla niego, jedynego syna, i dla jego rodziny. Po prostu rozumie to “lepiej” na swój sposób.
Mama wprowadziła się do nich trzy lata temu, po śmierci ojca. “Nie mogę zostawić jej samej”, powiedział wtedy Kostya lenie, “a dom jest duży, dla wszystkich jest wystarczająco dużo miejsca”. Lena tylko wzruszyła ramionami, mówią, że twoja mama, to zależy od ciebie. Ale w głębi duszy było niepokojąco. Intuicja, Kobieca, po prostu codzienna, podpowiadała – nie oczekuj dobra.
I intuicja nie oszukała. Od pierwszego dnia Varvara Ivanovna zaczęła ustalać swoje zasady. Nie, Nie skandaliłam, nie krzyczałam. Zachowywała się łagodnie, ale systematycznie, jakby woda ostrzyła kamień. W kuchni natychmiast powiesili jej zasłony – “te wesołe kwiaty mi się podobają, a twoje są wyblakłe”. W łazience Lenin zniknął ulubiony żel pod prysznic o zapachu lawendy, a na jego miejscu pojawił się kawałek mydła smołowego – “chemia jest jedna, a to naturalne”. I tak we wszystkim, w każdym szczególe.
Lena początkowo próbowała się kłócić, udowadniać. Ale szybko zrozumiałem-bezużyteczne. Varvara Ivanovna miała wszystkie swoje, jedyne prawdziwe opinie. A Kostya … Kostya milczał. Uśmiechnął się z poczuciem winy, a potem powiedział lenie w kuchni, cicho, żeby mama nie usłyszała: “cóż, mamo, ona jest starszą osobą, ustąp. Jest bardziej przyzwyczajona”. “Bardziej do niej przyzwyczajony,a ja jak?”- chciałam krzyczeć do Leny, ale ona tylko wzdychała zmęczona i odwróciła się do okna.
Najgorsze zaczęło się w kuchni. Varvara Ivanovna uważała się za niezrównanego kucharza i ogólnie dobrze gotowała. Ale jej zdaniem Lena w ogóle nie wiedziała, jak gotować. “Przynajmniej nauczyłabyś się ode mnie, kiedy żyję”, westchnęła podczas lunchu, ” kości u mnie rosły na domowych ciastach, a teraz co je? Półprodukty jakieś”. Kostya, siedząc obok, kiwał głową i jadł te “półprodukty”, chwaląc Lenę. A Lena milczała, zaciskając zęby. Na ogół lubiła gotować, a przy okazji gotowała pyszne. Ale dla teściowej tak nie było. To przesolone, to niedogotowane, to “wcale nie po rosyjsku”.
Dziś rano Lena postanowiła upiec serniki na śniadanie. Chciałam zadowolić Costyę i siebie w tym samym czasie. Wstałem wcześnie, zagniatałem ciasto. Varvara Ivanovna, jak zawsze, obudziła się ani światło, ani świt i natychmiast pojawiła się w kuchni. I zaczęło się… “jest dużo mąki, jajka nie są świeże, cukier przesadził”. Lena milczała, starając się nie zwracać uwagi na kłótnie. Ale kiedy Varvara Ivanovna powiedziała: “przynajmniej nauczyłabyś się normalnie gotować, w przeciwnym razie mój syn jadł domowe jedzenie przez całe dzieciństwo,a teraz je to paskudne!”cierpliwość pękła.
Kostya, jak zawsze, siedział obok siebie i kiwał głową w milczeniu, zgadzając się z matką. I to skinienie głową było ostatnią słomą. Lena nagle poczuła, że dusi się w tym domu. Dom, który kiedyś był ich przytulnym gniazdem z kości, ale zamienił się w pole bitwy o “właściwy” styl życia według wersji Barbary Iwanowny.
Nagle wstała od stołu, wyszła z kuchni, wyciągnęła walizkę z szafy, zaczęła mechanicznie rzucać tam pierwsze rzeczy, które się pojawiły. Kostya nawet nie od razu zrozumiał, co się dzieje. “Len, dokąd idziesz?”- zapytał zdezorientowany, kiedy była już na korytarzu.
A ona, nie patrząc na niego, rzuciła mu przez ramię: “czy to teraz twoja rodzina? Cóż, żyj z nimi!”I zatrzasnęła drzwi tak, że ściany zadrżały.
I oto stoi, ogłuszony ciszą i samotnością, po raz pierwszy od lat naprawdę sam w swoim mieszkaniu. Mama wyszła ze swojego pokoju, rozejrzała się po nim wybrednie. “Co ty tu stoisz jak Pomnik? Lena gdzie?”- zapytała tonem surowej nauczycielki.
Kostya westchnął i próbując spokojnie mówić, odpowiedział: “odeszła Lena, mamo. Całkowicie odeszła”.
Barbara Iwanowna zmarszczyła brwi, jakby usłyszała jakąś głupotę. “No i głupia, obrusem! Nie wielka strata. Znajdziesz sobie inną, młodszą, ugodową. I żeby mnie słuchać, a nie popisywać się”.
Kostya milczał. Normalnie milczałby, jak zawsze. Pogodziłby się z opinią mamy, machnął ręką i poszedł polizać rany psychiczne, zjadając je ciastami mamy. Ale coś pękło w środku. Jakby cienka nić rozciągnęła się do granic możliwości i pękła.
Nagle wyraźnie zobaczył siebie z boku. Maminsynek. Szmat. Bez kręgosłupa, który chowa się za spódnicą mamy przed wszelkimi problemami. Który nie był w stanie chronić swojej żony, swojej miłości, przed presją mamy.
“Mamo”, powiedział powoli Kostya, patrząc matce prosto w oczy po raz pierwszy od dłuższego czasu, ” Lena jest moją żoną. I kocham ją. A jeśli odeszła, to tylko ja jestem winny.
Varvara Ivanovna była zaskoczona taką śmiałością. Przyzwyczaiła się do jego milczącej zgody, do jego uległości. A potem-nagle taki opór. “Co ty mówisz? Opamiętaj się! Ona cię nie ceniła! Niewdzięczna! Staram się dla Ciebie, wkładam całą duszę, a ona…”
“Mamo”, przerwał jej Kostya, ” nikt nie prosi Cię o włożenie duszy. Sami sobie poradzimy. I proszę, zostaw Lenę w spokoju. To jest moje życie i będę żył tak, jak uważam za stosowne”.
Powiedział to i sam był zdumiony stanowczością swojego głosu. Jakby coś się w nim zmieniło. Jakby nagle obudził się z długiego snu.
Varvara Ivanovna najwyraźniej zdała sobie sprawę, że tym razem coś nie poszło zgodnie z planem. Zacisnęła usta z urazą, odwróciła się i głośno trzaskając drzwiami swojego pokoju, wycofała się tam jak winne dziecko w kącie.
Kostya pozostał na środku kuchni, czując lekkie zawroty głowy z własnej odwagi. Co dalej? Co teraz zrobić?
A potem zaczęło się inne życie. Życie bez Leny. I życie, co dziwne, bez opieki mamy. Barbara Iwanowna, obrażona, zamknęła się w sobie. Rozmawiałem z nim przez zęby, gotowałem tylko dla siebie i ogólnie demonstracyjnie ignorowałem jego istnienie.
Początkowo Kostya był nawet zachwycony takim obrotem wydarzeń. Nareszcie wolność! Nikt nie pije, nie uczy, nie kontroluje. Rób co chcesz, jedz co chcesz, żyj jak chcesz.
Ale radość była krótkotrwała. Bardzo szybko mieszkanie pogrążyło się w chaosie. Brudne naczynia gromadziły się w zlewie przez górę, rzeczy rozrzucone po rogach, kurz kłębił się pod stopami. Kostya nie umiał gotować i nie lubił. Przerywał kanapki i pierogi ze sklepu. Pranie, sprzątanie-wszystko to okazało się przytłaczające. Dom stał się pusty, niewygodny i jakoś … zimny.
Zimno nie tylko fizycznie, ale także psychicznie. Bez Leny dom wydaje się wymarły. Zniknęły jej lekkie śmiechy, troskliwe ręce, wieczny zgiełk. Zniknęło samo życie. Pozostała tylko szara, ponura codzienność.
Kostya zaczął wspominać Lenę. Pamiętam ich pierwszą randkę, ich ślub, ich podróże. Pamiętam jej uśmiech, oczy, głos. Przypomniałem sobie, jak razem wybierali tapetę do sypialni, jak kłócili się o głupie drobiazgi, jak znosili się po kłótniach. Każdy drobiazg, każdy szczegół ich wspólnego życia pojawiał się w pamięci, poruszając sumienie i serce.
Im więcej pamiętał, tym bardziej czuł się winny. Zdał sobie sprawę, że Lena nie tylko odeszła od problemów domowych i matczynych kłótni. Odeszła od jego obojętności, od niechęci do wzięcia odpowiedzialności za swoją rodzinę. Chował się za plecami mamy jak mały chłopiec i nie zauważył, jak stracił najdroższą rzecz, jaką miał.
Pewnego wieczoru, siedząc w ciemności swojego zagraconego mieszkania i patrząc przez okno na zimne Gwiazdy, Kostya nagle poczuł nieznośną tęsknotę. Tęsknota za Leną, za ich wspólnym życiem, za ciepłem i przytulnością, którą stworzyła wokół siebie.
Zeskoczył z kanapy, chwycił telefon i wybrał numer Lenina. Klakson, drugi, trzeci … nie odbierała telefonu. Kostya zdobył jeszcze raz i jeszcze raz. Bez rezultatu. Lena nie chciała z nim rozmawiać.
Wtedy postanowił działać inaczej. Ubrał się i wyszedł z domu. Wiedział, gdzie teraz mieszka Lena. Jej przyjaciółka, Svetky. Svetka zawsze była najlepszą przyjaciółką Leniny, a Kostya domyślał się, że Lena pójdzie do niej.
Po podjechaniu do domu Svetkina Kostya długo siedział w samochodzie, gromadząc się z duchem. Przerażające było zobaczenie Leny po tym wszystkim, co się wydarzyło. Przerażające było usłyszenie odmowy. Ale strach przed stratą był jeszcze silniejszy.
Wysiadł z samochodu i drżącą ręką nacisnął przycisk dzwonka. Drzwi otworzyła Svetka. Widząc Kostię, zmarszczyła brwi. “Czego chcesz?”- zapytała Ostro.
“Światła, muszę zobaczyć Lenę. Proszę».
Svetka milczała przez chwilę, po czym westchnęła i odsunęła się na bok. «Przechodzić».
Kostya wszedł do mieszkania i zamarł. W pokoju, przy oknie, stała Lena. Plecami do niego. Spojrzała gdzieś w dal, na wieczorne miasto i wydawała się taka krucha i bezbronna.
Podszedł do niej cicho, jakby bał się wystraszyć. Położył rękę na ramieniu. Lena zadrżała, odwróciła się. W oczach łzy. Ale nie gniew, nie nienawiść, ale jakiś beznadziejny smutek.
“Lena…” – tylko mogłem wycisnąć Kostya. Kom stał w gardle, słowa nie szły.
“Czego potrzebujesz?”- spytała cicho Lena, nie odrywając wzroku. Głos spokojny, równy, jakby obcy.
– Przepraszam-powiedział cicho, spuszczając głowę. – Przepraszam za wszystko. Byłem głupcem. Nie doceniałem Cię. Nie rozumiałem, co tracę”.
Lena milczała. Patrzyła na niego uważnie, jakby próbowała dostrzec prawdę w jego oczach.
“Rozumiem” – kontynuował Kostya – ” zrozumiałem wszystkie swoje błędy. Zmienię się. Obiecuję. Po prostu wróć”.
Lena westchnęła, ponownie odwróciła się do okna. “Czy jesteś pewien, że jesteś gotów żyć inaczej?”zapytała po długiej przerwie, nie patrząc na niego.
To pytanie unosiło się w powietrzu jak wyrok. Czy jest gotów żyć inaczej? Naprawdę inaczej? Nie chowając się za plecami mamy, nie przenosząc odpowiedzialności na ramiona innych ludzi. Czy jest gotowy zostać mężczyzną, mężem, głową rodziny?
Kostya podniósł głowę, spojrzał lenie w oczy mocno i pewnie. “Tak, Lena. Pewny. Jestem gotów żyć inaczej. Dla Ciebie. Dla nas”.
